default_mobilelogo

ΓΛΩΣΣΑ - LANGUAGE

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΑΡΘΡΩΝ

Ιστότοπος Ποιότητας στην Υγεία

Δευτέρα, 01 Σεπτεμβρίου 2014 03:00

Η μελέτη του Καρκίνου με τα Εργαλεία και το Περιβάλλον της Βιοπληροφορικής (Γιώργου Κολοστούμπη)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(8 ψήφοι)

Κολοστούμπης Γιώργος (BSc, MSc, PhD) . Από τα φοιτητικά χρόνια το ενδιαφέρον του επικεντρώθηκε στο συνδυασμό της προηγμένης τεχνολογίας με τις επιστήμες της ζωής. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι τα συστήματα υποστήριξης κλινικών αποφάσεων, τα πληροφοριακά συστήματα υγείας, η φορητή τεχνολογία m-health, η ρομποτική χειρουργική στον τομέα της ογκολογίας, ουρολογίας, η τηλεχειρουργική και η Βιοϊατρική Τεχνολογία.

 Εισαγωγή

Ο καρκίνος ή η νεοπλασματική νόσος αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες θανάτου σ’ ολόκληρο τον πλανήτη, η ασθένεια αυτή χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό κυττάρων που εμφανίζουν ποικίλο βαθμό πιστότητας με τα προγονικά και δημιουργούν (κακοήθεις) όγκους μάζες καρκινικών κυττάρων ή νεοπλασίες [1,6,7].

Η Πληροφορική εφαρμόζεται ως εργαλείο για την μοριακή βιολογία παρέχοντας της την υπολογιστική ισχύ και τις μηχανικές μεθόδους ακριβείας εκείνη τη χρονική στιγμή που τα εργαλεία και το περιβάλλον της, διαθέτουν τη δυνατότητα να περάσουμε σε μια νέα εποχή της εξατομικευμένης θεραπείας και τη μελέτη του καρκίνου. Η ανάπτυξη της Βιοπληροφορικής αποτελεί ένα είδος επιστημονικής επανάστασης καθώς η ύπαρξη των δεδομένων, η δυνατότητα διαχείρισης τους και η ανάπτυξη της τεχνολογίας σε τομείς όπως η μελέτη του DNA με ακολουθιακές μεθόδους, έρχεται να λύσει τους περιορισμούς της έρευνας που βασιζόταν καθαρά στην παρατήρηση των πειραμάτων.

Περισσότερα είδη δεομένων ανακαλύπτονται σε μεγάλες κλίμακες, κυτταρικά μέρη, παραλλαγές με βάση τον ιστό, ανατομικές ιδιότητες και πληθυσμιακή ποικιλομορφία [1,3]. Οι προκλήσεις για υπολογιστική ανάλυση σε πολλαπλά επίπεδα και σύνθετη ολοκλήρωση αυτών των αναλύσεων είναι μεγαλύτερες από ποτέ. Η αύξηση των δεδομένων και των ταχύτερων υπολογιστών, η κυρίαρχη δύναμη προόδου, ή ύπαρξη νέων ιδεών και τρόπων σκέψης επιτρέπουν την ανάπτυξη του τομέα μέχρι και τη μελλοντική αντικατάσταση της μνήμης με ζωντανά νευρικά κύτταρα και ενίσχυση με τη χρήση της νάνο-τεχνολογίας, δίνοντας τη δυνατότητα πολύπλοκης επικοινωνίας, καθώς τη δυνατότητα προγραμματισμού σε πραγματικό χρόνο, υπερσύγχρονες διεπαφές και καταιγιστικές λειτουργίες.

Η οργάνωση του πλήθους των βιολογικών δεδομένων σε βάσεις δεδομένων σε συνδυασμό με την χρήση αλγορίθμων σύγκρισης αλληλουχιών και ταχείας αναζήτησης βάσεων δεδομένων παρέχει τεράστιες δυνατότητες στην έρευνα του καρκίνου. Η σύγκριση του γενετικού υλικού καρκινικών κυττάρων με αυτό των υγειών και ακολουθιακές μεθόδους, πραγματοποιεί την ταυτοποίηση και τον χαρακτηρισμό των γενετικών αλλαγών που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της εξαλλαγής των κυττάρων από υγειή σε καρκινικά, υλοποιήσιμο στόχο[2,5]. Στην εμφάνιση της νόσου είναι δυνατή η έγκαιρη διάγνωση της, όπως έχει πραγματοποιηθεί για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και η δημιουργία φαρμάκων για την αντιμετώπιση της.

Η χρήση των ακολουθιακών μεθόδων ενδείκνυται για την ανάπτυξη εξατομικευμένης θεραπείας του καρκίνου, όπου είναι δυνατός ο εντοπισμός των συγκεκριμένων αλλαγών που οδήγησαν στην εμφάνιση της νόσου σε συγκεκριμένο ασθενή μέσω της σύγκρισης του γενετικού υλικού των καρκινικών του κυττάρων με αυτό των υγειών, άρα μπορούμε να οδηγηθούμε στη δημιουργία των κατάλληλων φαρμάκων για τους ασθενείς.

Η έλευση νέων γονιδιακών τεχνολογιών, όπως η απεικόνιση του συνόλου της γονιδιακής έκφρασης και ο συγκριτικός υβριδισμός του γονιδιώματος, παρέχουν ένα σημαντικό μέσο τόσο για τη σύγκριση των ομοιοτήτων και των διαφορών οι οποίες απαντώνται σε επίπεδο γονιδιακής έκφρασης μεταξύ πειραματόζωων (π.χ. ποντίκια) και ανθρώπων[4]. Σε παγκόσμια κλίμακα τα μοριακά μονοπάτια αφορούν στον ανθρώπινο καρκίνο όπου και αξιολογείται.

Η Βιοπληροφορική Επιστήμη

Η Βιοπληροφορική ως επιστήμη συγκεντρώνει τις χρήσεις των μαθηματικών, στατιστικών και υπολογιστικών μεθόδων για την επεξεργασία και την ανάλυση βιολογικών δεδομένων[4]. Η γονιδιακή επανάσταση που συνέβη τα προηγούμενα χρόνια χωρίς την υποβοήθηση που δέχτηκε ειδικά πριν το τέλος της ιδιαίτερα εξελιγμένων στατιστικών αλγορίθμων, μεταξύ των οποίων βρίσκονται η ανάλυση της ακολουθίας του DNA, η γονιδιακή έκφραση σε συστοιχίες μικροδιατάξεων καθώς και η ακολουθιακή ανάλυση του γονιδιώματος[2,4,7]. Η τέχνη της συλλογής των δεδομένων και η ένωση τους προς τη λύση ενός και μόνο προβλήματος θεωρείται παραδοσιακά ως σημαντικό μέρος της επιστημονικής προσπάθειας, οι πρόσφατες εξελίξεις στη βιοπληροφορική μας δείχνουν ότι η ανάλυση των δεδομένων και η ερμηνεία τους είναι βήματα που καθορίζουν το συνολικό ρυθμό απόκτησης της βιολογικής γνώσης και κατανόησης των θεραπευτικών διαδικασιών.

Η ανάπτυξη και η χρήση της βιοπληροφορικής είναι πλέον σαφές ότι σχετίζεται όχι μόνο με το μέλλον αλλά και με το παρόν της θεραπευτικής του καρκίνου[4,7]. Οι περισσότερες θεραπείες του καρκίνου φαίνεται πως φέρουν αποτελέσματα σε ένα μικρό σύνολο ασθενών, κάτι που είναι πολύ λογικό να παραμείνει έτσι για πολλά από τα νέα αντικαρκινικά φάρμακα που στόχο έχουν το μοριακό επίπεδο του οργανισμού. Ήδη διαφαίνεται σε ένα μεγάλο αριθμό ασθενών οι οποίοι διαδέχονται θεραπευτικές αγωγές χωρίς αποτέλεσμα αυξάνοντας έτσι , εκτός από τον πόνο και την αγωνία των συγγενών και των ίδιων και το οικονομικό βάρος που θα πρέπει να καλύπτουν τα ταμεία υγείας, ειδικά στις ανεπτυγμένες χώρες. Η κεντρική σημασία για τον άνθρωπο είναι να αναπτυχθούν εργαλεία ακριβείας που θα μεταφέρουν την κατάλληλη θεραπεία στον σωστό άρρωστο και θα έχουν ως βάση ένα βιολογική χαρακτηρισμό καθενός εκ των όγκων των ασθενών.

Στην καταπολέμηση του καρκίνου η χρήση των ακριβών επαλήψιμων διαγνωστικών μεθόδων θα πρέπει να στραφούμε σε κάτι διαφορετικό από τις αδόμητες μελέτες ετερογενών ομάδων του πληθυσμού που συνήθως στοιβάζονται στη βιβλιογραφία και που σχεδόν ποτέ δεν επικυρώνονται από ανεξάρτητες πηγές ή εφαρμόζονται σε ευρεία βάση[3,4].

Η χρησιμότητα της Βιοπληροφορικής

Η χρησιμότητα της Βιοπληροφορικής στη βελτιστοποίηση της διαδικασίας εύρεσης νέων αντικαρκινικών φαρμάκων. Πολλά από τα υπέρ-εκφραζόμενα γονίδια και οι μεταλλάξεις τους συνήθως δεν αποτελούν καλούς μοριακούς στόχους και για αυτό το λόγω υπολειπόμενων υπό-κλόνων οι οποίοι είναι ανθεκτικοί στη συγκεκριμένη θεραπευτική διαδικασία[2]. Η μετάλλαξη συμβαίνει στα πρώτα στάδια της ογκογένεσης και αποσυντονίζει τη διαδικασία που οδηγεί την αύξηση του όγκου σε όλους του υπό-κλώνους του. Για παράδειγμα έχουν παρατηρηθεί μεταλλάξεις στα γονίδια (KIT, EGFR, BRAF), τα οποία απαντώνται στη χρόνια μυελογενή λευχαιμία, στον καρκίνου του στήθους, σε όγκους του γαστροισοφαγικού σωλήνα, στον καρκίνο των πνευμόνων και στο μελάνωμα[3]. Η ανάπτυξη όσο και η εφαρμογή τέτοιων μεθόδων βιοπληροφορικής από ομάδες διαφορετικών ειδικοτήτων οι οποίες επιτελούν προσανατολισμένες διεθνείς έρευνες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για το σύνολο των βημάτων που μπορούμε να ακολουθήσουμε στην καταπολέμηση του καρκίνου.

Συμπέρασμα

Η βιοπληροφορική καθοδηγεί , συντονίζει και χαρακτηρίζει τις πολύ-επιστημονικές ερευνητικές προσπάθειες που έχουν σαν σκοπό την πρόγνωση, τη διάγνωση και την εξατομικευμένη ιατρική θεραπεία του καρκίνου.

 Βιβλιογραφία

  1. Eschrich S., Yang I., Bloom G., Kwong K.Y., Boulware D., Cantor A., Coppola D., Kruhoffer M., Aaltone L., Orntoft T.F., Quackenbush J. And Yeatman T.J. 2005 Molecular staging for survival prediction of colorectal cancer patients. J Clin Oncol 23: 3526-3535
  2. Halvorsen O.J., Oyan A.M., Bo T.H., Olsen S., Rostad K., Haukaas S.A., Bakke A.M., Marzolf B., Dimitrov K., Stordrange L., Lin B., Jonassen I., Hood L., Akslen L.A. and Kalland K.H. 2005. Gene expression profiles in prostate cancer: associaition with patient subgroups and tumour differentiation Int. J Oncol 26:329-336
  3. Andrade, M. A., and Sander, C. Bioinformatics: from genome data to biological knowledge., Opin Biotechnol 8, 657 – 683 (1997)
  4. Kallioniemi, O.P. Biochip Technologies in Cancer Research. Ann Med 33, 142 – 147 (2001)
  5. Samuel Murray, Η τεχνολογία των μικροδιατάξεων (microarrays) και εφαρμογές στη Ογκολογία, Βήμα Κλινικής Ογκολογίας, τόμος 1, τεύχος 1ο , Ιανουάριος – Μάρτιος 2002
  6. Thomas D. Gelehrter Francis S. Collins David Ginsburg Αρχές Ιατρικής Γενετικής Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδης
  7. R.J. Trent Μοριακή Ιατρική Εισαγωγικές Έννοιες, μετάφραση – επιμέλεια, Αλέξανδρος Α. Κώτσης Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης

 

Διαβάστηκε 2214 φορές

Website Security Test

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ